عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
1017
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
در جرايد خارجه تمجيد از آقا سيد عبد اللّه و علماى طهران مىنويسند كه در ساير ممالك علما مانع دولت مشروطه مىباشند و علماى طهران خود مشروطه مىخواهند و از منفعت شخصى خود صرفنظر مىنمايند . شعاع السلطنه و وزير دربار و حاجب الدوله و نير الدوله و سپهدار و امام جمعه مانع پيشرفت مجلس مىباشند و مىگويند هرچه داريم مخارج مىكنيم كه مجلس شوراى ملتى سر نگيرد . وليعهد را نيز با خود همدست كردهاند و در نظامنامه كه « 1 » نوشته مىشود ، دو سه مطلبش را دست بردهاند و به ميل خود كردهاند و به پادشاه دادهاند كه از آقا سيد عبد اللّه خواهش كند كه اينطور جارى شود . آقا سيد عبد اللّه گفت اگر شاه چنين خواهشى از من بنمايد مىگويم اختيار با ملّت است و من هم يكى از افراد ملت مىباشم . روز سهشنبه هفتم ، صدر اعظم كالسكهء خود را از بالا در عقب آقا سيد عبد اللّه فرستاد . او را به بالا بردند و با شاه خلوت كرد . وزرا هم در دربار با حضور نايب السلطنه و صدر اعظم حضور داشتند . نايب السلطنه « 2 » محض اينكه به دربار و دولت شكوهى بدهد هرروز به دربار مىنشيند . جمعى از تجار هم حضور داشتند . تبريز از قرار معلوم هنوز در باب سرحد ميان ايران و عثمانى اصلاح نشده . سبب را دولت آلمان مىدانند كه عثمانى را محرك است . زيرا كه آلمان چون راهآهن حجاز را مىكشد مىخواهد از سرحد وصل ايران نمايد و اين شعبه را به طهران برساند . اين است كه اسبابچينى مىكند تا دولت ايران راضى شود . طهران صدر اعظم در خيالات با دولت همراه است و در ظاهر با ملت هم همراهى مىنمايد . مشير الملك هم اگر با ملت همراهى دارد محض اين است كه وزير خارجه بشود و الّا با
--> - از نو حسين كشته ز جور يزيد شد * عبد الحميد كشتهء عبد المجيد شد بادا هزار مرتبه نزد خدا قبول * قربانى جديد تو يا ايها الرسول ( 1 ) . منظور مواد قانون انتخابات مجلس است . ( 2 ) . كامران ميرزا نايب السلطنه برادر مظفر الدين شاه